खरी मैत्री अडचणीत ओळखू येते: मित्राला साथ कशी द्यावी?

मित्र अडचणीत आहे असं कळलं की लगेच काहीतरी मोठं करावंसं वाटतं. सल्ले, फोन आणि उपायांची यादी तयार होते. पण त्या व्यक्तीला सध्या काय हवं आहे, हे विचारण्याआधी आपणच ठरवलेली मदत कधी कधी त्याला आणखी दमवू शकते.

मैत्रीत साथ देणं म्हणजे दुसऱ्याचं आयुष्य आपल्या हातात घेणं नसतं. त्याच्या गरजेला आणि निर्णयाला जागा देत आपल्याला शक्य असेल तिथे उपस्थित राहणं असतं.

आधी विचारण्यासारखा प्रश्न

समजा तुमच्या मित्राची नोकरी गेली आहे. “तू लगेच अमुक ठिकाणी अर्ज कर” असं सांगण्याऐवजी, “तुला आत्ता बोलायचं आहे की अर्ज बघायला मदत हवी आहे?” असं विचारता येईल. उत्तरानुसार तुमची भूमिका बदलू शकते.

हा काल्पनिक प्रसंग पाहा. रोहितने मित्राला न विचारता अनेक ओळखीच्या लोकांना त्याचा फोन नंबर पाठवला. हेतू चांगला होता, पण मित्राला आपल्या परिस्थितीची बातमी सगळीकडे पोहोचल्यामुळे अस्वस्थ वाटलं. त्यांनी बोलून ठरवलं की पुढे कोणाशी संपर्क करायचा हे आधी एकत्र ठरवतील.

साथीमध्ये मदतीइतकीच परवानगी आणि गोपनीयताही महत्त्वाची असते.

अस्पष्ट वचनापेक्षा छोटी, ठोस मदत

“काहीही लागलं तर सांग” हा आपुलकीचा संदेश आहे. त्यासोबत शक्य असलेली मदत स्पष्ट केल्यास समोरच्याला मागणं सोपं होऊ शकतं. “शनिवारी तुझा अर्ज वाचू शकतो” किंवा “उद्या त्या कामासाठी तुला सोबत हवी असेल तर तासभर येऊ शकतो” अशी छोटी वचनं देता येतात.

शक्य नसेल तर तेही प्रामाणिकपणे सांगा. प्रत्येक फोनला लगेच उत्तर देता आलं नाही म्हणून कुणाची संपूर्ण मैत्री खोटी ठरत नाही. दिलेलं वचन वारंवार मोडत असेल, तर त्याबद्दल स्वतंत्रपणे बोलणं आवश्यक ठरू शकतं.

ऐकलेली गोष्ट पुढे सांगू नका

अडचणीची माहिती स्वतःच्या इतर गप्पांचा विषय बनवू नका. फोटो, संदेश किंवा वैयक्तिक गोष्ट पुढे पाठवण्याआधी त्या व्यक्तीला विचारा. मदत केल्याचं सार्वजनिक कौतुक मिळवण्यापेक्षा त्याला त्याची परिस्थिती स्वतः सांगण्याचा अधिकार देणं अधिक महत्त्वाचं असू शकतं.

काही दिवसांनी “आता काय परिस्थिती आहे?” असा साधा संदेशही उपयोगी पडतो. उत्तर देण्याचा आग्रह मात्र नको.

अडचणीतली मैत्री एका नाट्यमय प्रसंगानेच दिसते असं नाही. कधी ती विचारून केलेल्या कामात, जपलेल्या गोपनीयतेत आणि पाळलेल्या छोट्या शब्दात दिसते. मदत देताना मर्यादा कशा सांगाव्यात, यावर मैत्रीची किंमत या लेखात आणखी उदाहरणं आहेत.