तो एक साधा दिवस, ज्याने विचार करण्याची दिशा बदलली

ही काल्पनिक लघुकथा आहे.

त्या दिवशी निखिल नेहमीपेक्षा लवकर कामावरून निघाला होता. तरी घरी जाण्याऐवजी चहाच्या टपरीवर थांबला. घरी गेल्यावरही बाकीची कामं आठवणार होती, म्हणून कदाचित तो थोडा वेळ मध्येच उभा राहू पाहत होता.

टपरीवर एक वयस्कर गृहस्थ रोज दिसायचे. त्या दिवशी ते एका छोट्या वहीत काहीतरी लिहित होते.

“काय लिहिता?” निखिलने विचारलं.

“उद्या कुणाला भेटायचं आणि कोणती कामं करायची ते,” त्यांनी सांगितलं.

निखिल हसला. “मीही दिवसभर यादीच करतो. फरक एवढाच की ती संपत नाही.”

यादीत नसलेली गोष्ट

गृहस्थांनी विचारलं, “तुमच्या यादीत कामं आहेत. स्वतःला आवडणारं काही आहे का?”

निखिलने लगेच उत्तर दिलं नाही. त्याला मित्राचा राहिलेला फोन आठवला. घरात वाचायचं म्हणून ठेवलेलं पुस्तक आठवलं. प्रत्येक गोष्ट कामं संपल्यानंतर करायची होती; आणि कामं संपण्याचा दिवस येत नव्हता.

त्या प्रश्नाने त्याच्या कामाचा भार कमी झाला नाही. पण दिवसात वेळ कशाला द्यायचा हा निर्णय आपण कसा घेतो, याकडे त्याचं लक्ष गेलं.

दुसऱ्या दिवशीचा लहान बदल

निखिलने मोठा संकल्प केला नाही. घरी पोहोचल्यावर पिशवी ठेवली आणि दहा मिनिटं आईसोबत चहा घेतला. फोन हातात आला तेव्हा त्याने राहिलेल्या मित्राला वेळ विचारणारा संदेश केला.

पुढच्या दिवशी कामात व्यत्यय आला आणि ठरवलेलं वाचन झालं नाही. त्याने सगळा प्रयत्न सोडून दिला नाही. किती वेळ आणि कोणता दिवस पेलवतो, ते पुन्हा पाहिलं.

कामाच्या वेळेबद्दलही त्याने एक प्रश्न लिहून ठेवला: प्रत्येक मागणी खरोखर आजच पूर्ण करायची आहे का? शक्य असेल तिथे अपेक्षित वेळ आधी विचारायला सुरुवात केली.

न बदललेलं आणि बदललेलं

त्याचा पगार वाढला नव्हता. प्रवास कमी झाला नव्हता. काही समस्या बदलण्यासाठी अजून संवाद आणि प्रत्यक्ष मदतीची गरज होती. स्वतःची नजर बदलली म्हणजे बाहेरच्या अडचणी नाहीशा होतात, असा अनुभव त्याला आला नाही.

तरी आठवड्याच्या शेवटी त्याच्या वहीत फक्त अपूर्ण कामांची यादी नव्हती. मित्राशी झालेल्या फोनजवळ एक छोटी खूण होती. आईने सांगितलेली एक गोष्ट लिहिलेली होती.

चहाच्या टपरीवर पुढच्या वेळी भेट झाली, तेव्हा गृहस्थांनी विचारलं, “काय, यादी संपली?”

“नाही,” निखिल म्हणाला. “पण आता त्यात मीही आहे.”

तो दिवस त्याला आयुष्याचं तयार उत्तर देऊन गेला नव्हता. आपल्या दिवसात कोणाला आणि कशाला जागा द्यायची, हा प्रश्न मात्र त्याने घरी नेला होता.