तो आवाज फक्त माझ्याच डोक्यात होता का? | Marathi Psychological Story

ही काल्पनिक कथा आहे. यातला “आवाज” हा पात्राच्या अंतर्मनातील संवाद दाखवणारा साहित्यिक प्रयोग आहे; तो कोणत्याही मानसिक आरोग्यस्थितीचे स्पष्टीकरण किंवा उपचार नाही.

सौरभला जुन्या कार्यालयाची चावी परत करायची होती. सामान आवरताना त्याला काळ्या कव्हरची वही सापडली. पहिल्याच पानावर त्याच्याच अक्षरात एक वाक्य होतं: “उद्या नक्की बोलायचं.”

त्याला ते कशाबद्दल लिहिलं होतं, हे लगेच आठवलं. तरी त्याने पान उलटलं.

पुसलेली ओळ

काही वर्षांपूर्वी एका कामाच्या अहवालात चूक सापडली होती. बैठकीत त्या चुकीची जबाबदारी नव्या सहकाऱ्यावर आली. सौरभनेही तो अहवाल बदलला होता. त्या वेळी बोलायला त्याला वेळ मिळाला नव्हता, असं त्याने नंतर स्वतःला सांगितलं.

प्रत्यक्षात त्याने बोलण्याचा विचार केला होता. त्याच रात्री वहीत ती ओळ लिहिली होती. दुसऱ्या दिवशी बैठक झाली नाही. मग सहकारी दुसऱ्या विभागात गेला. न बोललेली गोष्ट कामांच्या मागे सरकली.

आता वहीत त्या वाक्याखाली खोडलेली दुसरी ओळ दिसत होती. प्रकाशात पान धरल्यावर त्याला अक्षरं वाचता आली: “माझा बदल सांगितला नाही तर अहवाल खरा राहणार नाही.”

प्रश्न कोण विचारत होतं?

संध्याकाळी घरी आल्यानंतर त्याला ते वाक्य पुन्हा पुन्हा आठवत होतं. “उद्या नक्की बोलायचं.” जणू जुना सौरभ आताच्या सौरभला प्रश्न विचारत होता.

या वेळी त्याने वही कपाटात ठेवली नाही. एका कागदावर तीन भाग केले: स्वतःला आठवणाऱ्या घटना, उपलब्ध पुरावा आणि माहीत नसलेल्या गोष्टी. जुन्या अहवालाची प्रत त्याच्याकडे नव्हती. सहकाऱ्याशी नंतर काय बोललं गेलं, याचीही माहिती नव्हती.

तरी एक गोष्ट त्याला निश्चित आठवत होती: स्वतःची भूमिका स्पष्ट करण्याची संधी त्याने घेतली नव्हती.

क्षमा मागणं म्हणजे उत्तर ठरवणं नाही

त्याने जुन्या सहकाऱ्याला संदेश लिहिला. मोठं स्पष्टीकरण देण्याऐवजी जुन्या कामाबद्दल काही सांगायचं आहे आणि बोलायला वेळ असेल का, असं विचारलं.

उत्तर लगेच आलं नाही. सौरभ फोन पाहत राहिला. मग त्याच्या लक्षात आलं की आपल्याला हलकं वाटावं म्हणून दुसऱ्याने ताबडतोब बोलावं अशी अपेक्षा ठेवणं योग्य नाही. त्याने आणखी संदेश पाठवला नाही.

दोन दिवसांनी फोन आला. सौरभने आपली भूमिका सांगितली. सहकाऱ्याने पूर्ण ऐकलं, पण “काही हरकत नाही” असं म्हटलं नाही. त्याच्यासाठी तो अनुभव वेगळा होता.

वहीचं नवं पान

संभाषणानंतर सौरभला सगळं सुटल्यासारखं वाटलं नाही. त्याने केलेल्या चुकीचे परिणाम एका फोनने बदलणार नव्हते. मात्र न बोलण्यामागची स्वतःची कारणं सांगताना त्याला पहिल्यांदा ती कारणं अपुरी वाटली.

त्याने वहीत नवीन नोंद केली: “मी सांगितलं. आता पुढे विचारलं तर जे माहीत आहे तेच सांगायचं.”

कथेतला आवाज अचानक शांत झाला नाही. पण तो गूढ राहिला नव्हता. त्या प्रश्नाला उत्तर देण्याऐवजी पुढे ढकलण्याची स्वतःची सवय सौरभला दिसली होती. पुढच्या वेळी वहीत “उद्या” लिहिताना त्याचा हात थोडा थांबणार होता.