शांत राहणं शिका: उत्तर देण्याआधी थांबा, मुद्दा दाबू नका

कोणी रागाने बोललं की लगेच उत्तर द्यावंसं वाटू शकतं. कधी आपणही तितक्याच मोठ्या आवाजात बोलतो; कधी पूर्ण गप्प बसतो. या दोन्ही टोकांमध्ये आणखी एक पर्याय असतो: आत्ता थोडं थांबणं आणि मुद्द्यावर पुन्हा बोलण्यासाठी वेळ ठरवणं.

शांत राहणं म्हणजे प्रत्येक अन्याय सहन करणं किंवा स्वतःच्या गरजा लपवणं नाही. उत्तर कसं द्यायचं हे निवडण्यासाठी थोडी जागा घेणं, असा त्याचा उपयोग होऊ शकतो.

विराम घेताना समोरच्याला सांगा

समजा एकाच कामाच्या जबाबदारीवरून वाद झाला आहे. “मला आत्ता बोलायचं नाही” म्हटलं आणि तिथून निघून गेलो, तर चर्चा पुढे होणार का याबद्दल अनिश्चितता राहू शकते.

त्याऐवजी “आपण दोघेही आता रागात बोलतोय. थोड्या वेळाने शांतपणे हे काम कोण करणार ते ठरवूया,” असं सांगता येतं. वेळ सांगितली असेल, तर शक्य तितकी ती पाळा. बदल आवश्यक असेल तर कळवा.

या विरामाचा उपयोग समोरच्याला शिक्षा देण्यासाठी नाही, तर विषय पुन्हा ऐकून घेता यावा यासाठी करायचा असतो.

आवाजाऐवजी मुद्दा नेमका करा

एखाद्या काल्पनिक घरात, खोली आवरण्यावरून दोन भावंडं भांडली. “तू नेहमी पसारा करतोस” आणि “तूही काही करत नाहीस” अशी वाक्यं वाढत गेली. थोड्या वेळाने त्यांनी पाहिलं, तर खरा प्रश्न दुसऱ्या दिवशी पाहुणे येणार असल्यामुळे आज कोणतं काम करायचं हा होता.

त्यांनी कपाट, पुस्तके आणि टेबल अशी तीन कामं वेगळी केली. कोण बरोबर आहे याचा मोठा निकाल लागला नाही; पण संध्याकाळी काय करायचं ते स्पष्ट झालं.

स्वतःच्या अनुभवाबद्दल नेमकं बोलणं उपयोगी ठरू शकतं: “माझ्या टेबलावर वस्तू ठेवल्या की कामाची जागा कमी होते. या वस्तू कुठे ठेवूया?”

प्रत्येक गोष्ट त्या क्षणी सोडवावीच लागते असं नाही

समोरचा ऐकायला तयार नसेल, तर त्याच मुद्द्यावर लगेच पुन्हा पुन्हा बोलून उत्तर मिळेलच असं नाही. चर्चा थांबवून नंतरचा मार्ग ठरवता येतो. गरजेनुसार विश्वासू व्यक्तीची मध्यस्थीही विचारात घेता येते.

पण गप्प राहिल्यानंतर प्रश्न आपोआप संपला असं मानू नका. ठरलेलं बदललं का, आपलं म्हणणं ऐकलं गेलं का आणि पुढे काय अपेक्षित आहे, हे पुन्हा पाहा.

शांतपणाची किंमत आवाज कमी होण्यातच नसते. स्वतःचा मुद्दा जपून दुसऱ्याचं ऐकता येणं आणि योग्य वेळी स्पष्ट उत्तर देता येणं, यातही ती दिसू शकते.