थांबलेलं घड्याळ

ही काल्पनिक लघुकथा आहे.

शंकरच्या दुकानात एक घड्याळ बराच काळ बंद होतं. दुकान चालू होतं, ग्राहक येत होते; पण घड्याळाकडे पाहून वेळ विचारणाऱ्याला शंकर नेहमी म्हणायचा, “त्याच्याकडे पाहू नका. ते आता फक्त भिंतीची शोभा आहे.”

पूर्वी तो वस्तूंच्या छोट्या दुरुस्त्याही घ्यायचा. एक काम वेळेत पूर्ण झालं नाही आणि ग्राहक नाराज झाला, तेव्हापासून त्याने दुरुस्तीची पाटी खाली काढली होती. विक्रीचं काम सुरक्षित वाटत होतं. नवीन काम विचारणाऱ्याला तो दुसरीकडे पाठवायचा.

मुलाचा साधा प्रश्न

एका दुपारी पेन्सिल घ्यायला आलेल्या मुलाने विचारलं, “काका, घड्याळाला बॅटरी नाही का?”

“जुनं झालंय,” शंकर म्हणाला.

“तरी एकदा घालून बघा ना.”

मुलगा निघून गेला. शंकर काही वेळ त्या घड्याळाकडे पाहत बसला. त्याने ते बंद पडल्यानंतर तपासलं होतं का, हेच त्याला आठवेना. त्याने स्टूल आणलं, घड्याळ खाली उतरवलं आणि मागचं झाकण उघडलं.

नवीन बॅटरी घातल्यावर काटा हलला. घड्याळ सुरू झालं, पण शंकरची बाकीची कामं त्या क्षणी आपोआप सुटली नाहीत.

बंद पाटीकडे पुन्हा नजर

दुकान आवरताना त्याला जुन्या दुरुस्तीची वही सापडली. शेवटच्या नोंदीजवळ ग्राहकाचा फोन नंबर होता. त्याने ठरवलेली तारीख आणि प्रत्यक्ष लागलेला वेळ यात मोठा फरक होता.

मागची अडचण केवळ कौशल्याची नव्हती. त्याने काम किती वेळ घेईल ते न तपासता वचन दिलं होतं. हा फरक लक्षात आल्यावर पुढच्या कामासाठी वेगळी पद्धत सुचली.

त्याने छोट्या कामांचीच चौकशी घ्यायची, आधी वस्तू तपासायची आणि नंतर वेळ सांगायची असं ठरवलं. पहिल्याच ग्राहकाला त्याने स्पष्ट केलं, “मी आधी पाहतो. आजच तयार होईल असं आत्ता सांगणार नाही.”

टिक-टिकचा अर्थ

काही आठवड्यांनी दुकानातली दुरुस्तीची पाटी पुन्हा लागली. खाली एक नवीन ओळ होती: “तपासल्यानंतर कामाचा अंदाज कळवला जाईल.”

घड्याळाने शंकरला कोणताही चमत्कार दिला नव्हता. एका वस्तूबद्दल पुरेशी माहिती नसताना आपण ती कायमची निरुपयोगी ठरवली होती, हे त्याला दिसलं. स्वतःच्या जुन्या कामाबद्दलही तो असाच निकाल देऊन बसला होता.

प्रत्येक अडचण बॅटरी बदलण्याइतकी सोपी असते असं नाही. या कथेत छोट्या तपासणीने पुढचा प्रश्न उघडला: नेमकं काय बिघडलं होतं आणि कोणती पद्धत बदलता येईल?

त्या संध्याकाळी ग्राहकाने वेळ विचारली, तेव्हा शंकरने प्रथमच भिंतीकडे बोट दाखवलं.